Qimor o‘yinlari moliyaviy, ruhiy va ijtimoiy zarar yetkazish xavfi bilan bog‘liq. O‘yin natijasini kafolatlab bo‘lmaydi, avvalgi yutqazish esa keyingi garovda yo‘qotilgan pulni qaytarib olish ehtimolini oshirmaydi.
Qimor o‘yinlariga mas’uliyat bilan yondashish ushbu xavflarni tushunish, sarflanadigan vaqt va mablag‘ni nazorat qilish hamda salbiy oqibatlar paydo bo‘lsa, o‘yinni to‘xtata olishni anglatadi.
Biroq limitlar va boshqa cheklovlar qimor o‘yinlarini xavfsiz qilib qo‘ymaydi. Agar o‘yin nazoratni yo‘qotishga, moliyaviy qiyinchiliklarga, munosabatlar, ish, o‘qish yoki kundalik hayotdagi muammolarga sabab bo‘layotgan bo‘lsa, eng xavfsiz yo‘l — o‘yinni to‘xtatish va yordam so‘rash.
O‘zbekistonda internet orqali o‘tkaziladigan litsenziyalangan, tavakkalchilikka asoslangan o‘yinlarda 18 yoshga to‘lgan rezident va norezidentlar boshqa belgilangan talablar ham bajarilgan taqdirda ishtirok etishi mumkin.
Qonunchilikda bunday o‘yinlarda qatnashishi taqiqlangan yoki cheklangan shaxslarning qo‘shimcha toifalari ham belgilangan.
Shuning uchun 18 yoshga to‘lishning o‘zi har kimga har qanday holatda o‘yinda qatnashish huquqini bermaydi.
Onlayn kazino saytiga texnik jihatdan kirish mumkinligi yoki u haqidagi ma’lumotlarning respinuz.com saytida mavjudligi ham muayyan shaxs tegishli xizmatdan foydalanishga haqli ekanini o‘z-o‘zidan anglatmaydi.
Qimor o‘yinlarini daromad topish, sarmoya kiritish yoki moliyaviy muammolarni hal etish usuli deb qabul qilmaslik kerak.
Agar kishi o‘yinda qatnashishga qaror qilsa, xavfni kamaytirishning asosiy choralariga quyidagilar kiradi:
Bu choralar ayrim xavflarni kamaytirishi mumkin, ammo zarar yetmasligini kafolatlamaydi.
Zararni kamaytirish mas’uliyati faqat o‘yinchining zimmasiga yuklanmasligi kerak. O‘yinlarning xususiyatlari, ularda qatnashish imkoniyati, operatorlar ko‘radigan choralar va sohani tartibga soluvchi amaldagi qoidalar ham muhim ahamiyatga ega.
Yutqazilgan pul miqdori muammoning yagona belgisi emas.
Quyidagi holatlarga e’tibor berish kerak:
Bu belgilarning bittasi yoki bir nechtasi mavjudligining o‘zi tibbiy tashxis qo‘yish uchun yetarli emas.
Biroq qimor o‘yinlariga qaramlik tashxisini qo‘yish uchun yetarli belgilar paydo bo‘lishidan oldin ham o‘yin zarar yetkazishi mumkin. Moliyaviy qiyinchiliklar, nizolar, kundalik hayotning izdan chiqishi va nazoratni yo‘qotishning o‘ziyoq o‘yinga munosabatni jiddiy qayta ko‘rib chiqish uchun yetarli asosdir.
Yutqazgandan keyin yana bir marta garov qo‘yish yo‘qotilgan pulni qaytarishga yordam beradigandek tuyulishi mumkin.
Avvalgi natija keyingi raund albatta yutuq bilan tugashini anglatmaydi.
Yutqazilgan pul allaqachon yo‘qotilgan mablag‘dir. O‘yinni davom ettirish esa yana ko‘proq pul va vaqt yo‘qotish xavfini tug‘diradi.
Agar o‘yinni davom ettirishning asosiy sababi avvalgi yo‘qotishni zudlik bilan qoplash istagi bo‘lsa, garovni oshirish yoki pulni qaytarish umidida o‘yinni davom ettirishdan ko‘ra to‘xtash xavfsizroqdir.
Agar qimor o‘yinlarini nazorat qilish qiyinlashgan bo‘lsa, «keyingi safar ehtiyotkorroq bo‘laman» degan va’daning o‘zi yetarli bo‘lmasligi mumkin.
Yutqazilgan pulni darhol qaytarishga urinmang.
Tanaffus avvalgi yo‘qotish, stress yoki kuchli hissiyotlar ta’sirida yana garov qo‘yishga qaror qilish ehtimolini kamaytirishga yordam beradi.
Quyidagilarni qilish mumkin:
O‘yinga darhol qaytish qanchalik qiyin bo‘lsa, shoshilib qabul qilingan qarorni qayta ko‘rib chiqish uchun shuncha ko‘proq vaqt bo‘ladi.
Ayrim operatorlar akkauntni vaqtincha bloklash, o‘yindan ixtiyoriy chetlanish, xarajat limitlarini belgilash yoki boshqa nazorat vositalarini taklif qilishi mumkin.
Bunday cheklovlarni qo‘llash tartibi va muddati turlicha bo‘lishi mumkin.
Barcha xizmatlarda bir xil tartib amal qiladi, deb hisoblamaslik kerak. Muayyan vositadan foydalanishdan oldin uning amaldagi shartlari bilan tanishib chiqish zarur.
Uy-joy, oziq-ovqat, davolanish, kommunal xizmatlar, ta’lim va boshqa zarur ehtiyojlar uchun ajratilgan mablag‘ o‘yinga sarflanmasligi kerak.
O‘yinni davom ettirish yoki avval yo‘qotilgan pulni qaytarishga urinish uchun kredit yoki qarz olmang.
Agar xarajatlarni mustaqil ravishda cheklash qiyin bo‘lsa, bank taklif qiladigan limitlardan foydalanish yoki o‘zingiz ishonadigan kishi bilan moliyaviy cheklovlarni muhokama qilish mumkin.
Parollar, tasdiqlash kodlari, bank kartasi ma’lumotlari yoki bank hisoblari va boshqa akkauntlarga kirish imkonini beruvchi ma’lumotlarni begonalarga bermang.
Quyidagi holatlarda mutaxassis yordami foydali bo‘lishi mumkin:
Oqibatlar og‘irlashishini kutish shart emas.
Qimor o‘yinlariga qaramlik psixolog yoki shifokor yordamini talab qilishi mumkin bo‘lgan holatdir.
Bunday muammolar bilan ishlashda mutaxassislar, jumladan, kognitiv-xulqiy va motivatsion yondashuvlardan foydalanishlari mumkin. Qaysi yordam usuli mos kelishini mutaxassis kishining holati va sharoitiga qarab belgilaydi.
Tibbiy yoki psixologik yordam zarur bo‘lsa, tibbiyot muassasalari va tegishli mutaxassislarga murojaat qilish mumkin.
1003 — O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligining tunu kun ishlaydigan ishonch telefoni. Ushbu raqam orqali sog‘liqni saqlash tizimiga oid masalalar bo‘yicha murojaat qilish mumkin.
1003 raqamini faqat qimor o‘yinlari bilan bog‘liq muammolarga ixtisoslashgan yordam liniyasi deb hisoblamaslik kerak.
Shuningdek, malakali psixolog, psixoterapevt yoki boshqa tegishli mutaxassisga murojaat qilish mumkin.
Xalqaro mustaqil o‘zaro yordam guruhlari ham mavjud. Masalan, Gamblers Anonymous qimor o‘yinlari o‘zi uchun muammoga aylanganini tan olgan va o‘ynashni to‘xtatmoqchi bo‘lgan kishilar uchun onlayn uchrashuvlar ham o‘tkazadi.
Bunday xalqaro resurslar O‘zbekiston Respublikasining davlat xizmatlari hisoblanmaydi va mutaxassis yordami yoki shoshilinch tibbiy yordamning o‘rnini bosmaydi.
Qimor o‘yinlari bilan bog‘liq muammolar ayrim hollarda kuchli ruhiy iztirob bilan kechishi mumkin.
Agar kishi o‘ziga yoki boshqa birovga zarar yetkazish haqida o‘ylayotgan bo‘lsa yoki hayot yoxud sog‘liq uchun boshqa bevosita xavf mavjud bo‘lsa, shoshilinch yordamga murojaat qilish zarur.
O‘zbekistonda:
Favqulodda vaziyatda faqat internetdagi maslahatlarga tayanib qolmaslik va vaziyatni yolg‘iz hal qilishga urinmaslik kerak.
Yaqin insoningizning xatti-harakatlari tashxis qo‘yish mezonlariga mos keladimi-yo‘qmi, buni mustaqil aniqlashingiz shart emas.
Buning o‘rniga o‘yinning amaldagi oqibatlariga e’tibor qaratish ma’qul. Masalan:
Suhbatda ayblashdan ko‘ra aniq voqealar va ularning oqibatlariga e’tibor qaratish ma’qul.
Agar umumiy oilaviy byudjetga zarar yetayotgan bo‘lsa, birinchi navbatda oilaning zarur xarajatlari uchun ajratilgan mablag‘ni himoya qilish kerak.
Yangi garovlar uchun muntazam pul berib turish yoki o‘yindagi yo‘qotishlarni doimiy ravishda qoplab berish muammoning sababini bartaraf etmaydi.
Mutaxassis yoki mustaqil yordam xizmatini topishda ko‘mak taklif qilish mumkin. Qimor bilan bog‘liq muammoga duch kelgan kishining yaqinlari ham yordamga muhtoj bo‘lishi mumkin, ayniqsa vaziyat oilaning moliyaviy yoki ruhiy holatiga ta’sir qilayotgan bo‘lsa.
Qimor o‘yinlarida har doim pul yo‘qotish xavfi bor.
Hech qanday strategiya, bonus, garov tizimi yoki avvalgi natijalar ketma-ketligi yutuqni kafolatlamaydi.
Vaqt va xarajat limitlari foydali vosita bo‘lishi mumkin, ammo ular o‘yinni xavfsiz qilib qo‘ymaydi.
Agar qimor o‘yinlari allaqachon zarar yetkazayotgan bo‘lsa, muammoni yana garov qo‘yish, limitni oshirish yoki boshqa o‘yin platformasini izlash orqali hal qilishga urinmaslik kerak.
Eng xavfsiz keyingi qadam — o‘yinni to‘xtatish, unga kirish imkonini cheklash va yordam so‘rash.